حضور در مسجد، تمرین توجه به خدا و آزمون ترک دنیاست

نیلوفر تیموروند

به گزارش سرویس بسیج مساجد ومحلات خبرگزاری بسیج، پایه و بنیان دین مبین اسلام بر اصل اجتماعی بودن استوار گشته است تا انسان را از زندگی فردی و خزیدن در کنج عزلت و تنهایی برهاند و او را به سوی زندگی جمعی و اجتماعی سوق دهد؛ زیرا تنها از طریق اجتماع است که مسلمانان میتوانند به صورت ید واحدی در مقابل مشکلات و مصائب ایستادگی کنند. از آغاز اسلام، مسجد مرکز تمام فعالیتهای اجتماعی بود.مساجد نه تنها مرکز عبادت بلکه مرکز پروش روح انسان نیزاست و به عنوان کانونهای ارزشی و فرهنگی در دین مبین اسلام نقش تاثیرگذاری در شکلگیری روابط اجتماعی مسلمانان داشتهاند که این موضوع نشاندهندهی نقش مؤثر این نهاد اسلامی بر فرهنگ و هویت مردمان شهرهای اسلامی است.

در زمان حضرت محمد(ص) و ائمهاطهار، مسجد کانون بسط و توسعهی فرهنگ غنی اسلام بوده و بسیاری از فعالیتهای فرهنگی مسلمانان در مسجد انجام میگرفت. به طور کلی پایگاه فرهنگی جهان اسلام از مساجد شکل گرفته و هستهی اولیه فعالیتهای فرهنگی دین مبین اسلام در مساجد تشکیل شده است.

برهمین اساس از کارکرد های مساجد می توان به این موارد اشاره کرد که مساجد به عنوان مرکز ثقل روح و روان ومحل تقویت و رشد روحیه کار جمعی و حضور در اجتماع ، فرهنگ سازی است همچنین مسجد بر روحیه مسئولیت پذیری و الگوهای رفتاری و ... افراد به طور محسوس و نامحسوس تاثیر می گذارد.

یکی از اصلیترین نقشهای مسجد به آن است که زمینه را برای عبادت پرحضور و خالصانه فراهم نماید؛ تا مؤمنان در آن مکان مقدس با پرداختن به نماز و ذکرو دعا، زنگار غفلت از دل و جان بشویند و با خداوند متعال به معنای واقعی کلمه انس بگیرند.

با این مقدمه دربارهی کارکرد مساجد، به طور خلاصه به تبیین " فعالیتهای عبادی و اجتماعی" که میتواند و باید در مساجد صورت بگیرد میپردازیم . از فلسفه های ساخت مسجد، برگزاری نمازهای واجب به صورت جماعت میباشد تا این جلوه عبادی جمعی در خانه خدا تأثیرگذارترشود.

قرائت قرآن در مسجد

قرائت قرآن یکی از جلوههای یاد خداوند در مسجد است. در حدیثی از رسول اکرم(ص) آمده است: «...اِنّمَا نُصِبَتِ المَسَاجدُ لِلقُرآنِ» مساجد را برای قرآن خواندن ساختهاند. شکی نیست که مسجد برای هرعبادتی اعم از نماز، نماز جماعت، ذکر و دعا و... بنا نهاده شده است و تنها برای تلاوت قرآن ساخته نشدهاند، ولی این سخن پیامبر اسلام(ص) تأکیدی خاص بر مسأله قرائت قرآن در مساجد دارد.

آرامش روحی در مسجد

معصومین در سخنان خویش، مسجد را آشیانه و پناهگاه مؤمن برشمردهاند. پناهگاهی که انسان را از دغدغه و اضطراب نجات میدهد و به آرامش و سکون میرساند. امام صادق(ع) به مسلمانان سفارش میکنند که هنگام رویارویی با مشکلات و اندوههای دنیوی به نماز و مسجد پناه ببرند.

یافتن دوست خوب در مسجد

ارتباط با دوست خوب نقش تربیتی دیگری است که مسجد ایفا میکند. مسجد بستری مناسب است تا میان صالحان و مؤمنان جامعه آشنایی و پیوند ایجاد شود و شرایط تربیت و پرورش روحی واخلاقی انسان فراهم آید. کسی که با خوبان پیوند بخورد، حتی اگر به این درجه از تکامل هم نرسیده باشد که به سبب ترس از خداوند به طرف گناه نرود، دست کم از سر حیا و شرم از برادران دینی خود، راه انحراف را در پیش نمیگیرد.

پرورش روحیه حضور در اجتماع

مسجد از انزوا طلبی و جمع گریزی جلوگیری و انعطاف و نظمپذیری را تقویت میکند. بنابراین پرورش روحیه جمعگرایی اثر سازندهی تربیتی دیگرمسجد و پرورش روحجمعگرایی در مسلمانان است.

مسجد پایگاه اطلاع رسانی و گفتگو در مورد مسائل روزجامعه

مسجد پایگاه ارتباطات و اطلاع رسانی در نظام مقدس اسلام، «مسجد» که بنیانی اعتقادی و عبادی دارد، محل آمد و شد مداوم مسلمانان در اوقات نمازهای یومیه و مناسبتهای مختلف و از این جهت نسبت به سایر معابد دیگر ادیان از برجستگی خاصی برخوردار است. در نتیجه مسجد محور فعالیتهای تبلیغی و مهمترین وسیلهی ارتباط جمعی آنان قرار میگیرد.

بنابراین از صدر اسلام تاکنون مسجد به عنوان مرکز انتقال پیام و اطلاع رسانی اهمیت بسیاری داشت.

مشورت نقش بهسزایی در تکامل جامعه دارد و در مسائل اجتماعی رشد و شکوفایی را به ارمغان میآورد

عربها پیش از اسلام، مکانهایی را برای رایزنی و مشورت داشتند و به آنها نادی میگفتند، نادی از ندوه به معنای مشورت است؛ «دارالندوه» در کنار کعبه یکی از مکانهایی بوده که قصّی بن کلاب برای مشورت قریش قرار داده بود. با آمدن اسلام و ساخته شدن مساجد این وظیفه نیز به «مساجد» انتقال یافت. آن دسته از مسائل اجتماعی و سیاسی که لازم بود مسلمانان درباره آن شور و گفتگو کنند، در مسجد مطرح میشد و مورد بحث و بررسی قرار میگرفت. در واقع مسجد پایگاهی برای مشورت با مردم بود.

تمرین وحدت و همدلی

دین مقدس اسلام برای دستیابی به این امر حیاتی (وحدت اجتماعی مسلمین) «تقوا» را به عنوان اصل کرامت و ارزش انسان معرفی نموده است. با این حال «وحدت» از یک سو نیاز به اسباب و عواملی دارد که موجب استحکام و پایداری آن میشوند و از سوی دیگر نیازمند آن است که در مکانی ظهور و تجلی نماید و مسجد در جامعه اسلامی در این زمینه نقش اساسی ایفا میکند.

تبلیغ در مسجد

تبلیغ در مسجد، از آنجایی که مسلمانان هر روز برای انجام فرایض دینی به مسجد رفت و آمد میکنند، ضمن ادای فریضه نماز در این اجتماع در طی صحبت با یکدیگراز اخبار جامعه مطلع میشوند. همچنین وجود "منبر" در مسجد نقش مهمی را در نشر افکار و عقاید ایفا میکند و سخنرانان از آن برای انتقال مسائل مهم جامعه به مردم استفاده میکنند، از این رو منبر را به عنوان یک رسانه تبلیغی عمومی در اسلام نام میبرند. حضرت رسول(ص) از هر فرصتی برای روشنگری و آموختن اسلام به مردم بهره میجست، و شواهد تاریخی نشان میدهد که مسجد در مجموعه دوران ٢٣ ساله رسالت، مهمترین سنگر تبلیغ دینی پیامبر اسلام(ص) بوده است.

انتهای پیام/ت